W kolejnym badaniu znaleziono dowody na istnienie „efektu entourage”, w ramach którego związki zawarte w marihuanie współdziałają ze sobą, dając efekty silniejsze niż suma ich poszczególnych składników — jednak badanie wskazuje również, że efekt ten może być bardziej złożony, niż sugerowały to wcześniejsze badania.
W szczególności naukowcy z Otwartego Uniwersytetu Izraela ustalili, że różne terpeny nie tylko potęgują działanie THC. Zależy to od rodzaju terpenów oraz receptorów kannabinoidowych, na które oddziałują.
Oprócz wzmacniania aktywacji receptorów kannabinoidowych przez THC, niektóre interakcje mają charakter synergiczny. Tak jest w przypadku, gdy terpeny takie jak borneol, limonen, sabinen, terpineol, α-pinen i ocimen oddziałują z receptorami CB1, a także gdy β-kariofilen i linalol oddziałują z receptorami CB2.
Innymi słowy, wstępne badanie, które ma zostać opublikowane w czasopiśmie „Biochemical Pharmacology”, sugeruje, że efekt entourage jest bardziej złożony, niż się powszechnie uważa.
„Mieszaniny terpenów wykazywały zależną od dawki aktywację receptorów CB1R, a kilka mieszanek synergistycznie wzmacniało reakcje na THC” – stwierdzono w badaniu. „Podsumowując, nasze wyniki sugerują, że terpeny konopi indyjskich mogą działać zarówno jako częściowi agoniści ortosteryczni, jak i modulatory allosteryczne na receptory CB1R i CB2R”.
„Odkrycia te podważają wcześniejsze, zbyt ogólne interpretacje uogólnionego »efektu entourage«, zastępując je opartymi na mechanizmach ramami odniesienia specyficznymi dla poszczególnych terpenów”.
„Wyniki te dostarczają mechanistycznych ram dla synergii kannabinoidów i terpenów oraz podkreślają znaczenie specyficzności receptorów i projektu preparatu w kształtowaniu aktywacji, w której pośredniczą terpeny” – napisali naukowcy. „Odkrycia te podkreślają potrzebę doboru terpenów do preparatów dostosowanych do konkretnych potrzeb medycznych”.
Chociaż wyniki te muszą jeszcze zostać potwierdzone w przyszłych badaniach, autorzy stwierdzili, że biorąc pod uwagę fakt, iż terpeny są powszechnie uznawane za bezpieczne, „mogą one oferować korzyści regulacyjne i związane z bezpieczeństwem w porównaniu z syntetycznymi modulatorami receptorów kannabinoidowych”.
„Przyszłe badania mogą doprecyzować mechanistyczne podstawy modulacji aktywności kannabinoidów za pośrednictwem terpenów, z wykorzystaniem mutagenezy, modelowania strukturalnego oraz mapowania miejsc allosterycznych” – czytamy w badaniu. „Badania in vivo lub kliniczne będą miały zasadnicze znaczenie dla potwierdzenia, czy synergiczne i addytywne interakcje obserwowane na poziomie receptorów przekładają się na wzmocnione działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne lub neuroprotekcyjne”.
„Nasze odkrycia przemawiają za odejściem od niespecyficznych preparatów typu „pełnego spektrum”/„z całej rośliny” na rzecz racjonalnie zaprojektowanych produktów kannabinoidowych wzbogaconych o wybrane terpeny. Takie preparaty mogą potencjalnie wykorzystywać specyficzne interakcje między terpenami a THC – zarówno synergiczne, jak i addytywne – w celu zaspokojenia konkretnych potrzeb terapeutycznych”.
„Ogólnie rzecz biorąc, nasze wyniki dostarczają mechanistycznych podstaw do zrozumienia, w jaki sposób terpeny mogą przyczyniać się do [endocannabinoid system] farmakologii, oraz podkreślają ich potencjalną przydatność w opracowywaniu bezpieczniejszych i skuteczniejszych środków terapeutycznych na bazie konopi” – stwierdzono w podsumowaniu badania.
W ostatnich latach obserwuje się rosnące zainteresowanie efektem entourage w kontekście konopi indyjskich.
Na przykład w 2024 r. przegląd badań dotyczących synergicznych efektów składników chemicznych konopi wykazał, że terpeny, powszechnie uznawane za czynniki modulujące doznania związane z konopiami, mogą rzeczywiście „wpływać na korzyści terapeutyczne kannabinoidów”, choć na razie wpływ ten „pozostaje nieudowodniony”.
W innym badaniu opublikowanym w tym samym roku w czasopiśmie „International Journal of Molecular Sciences” stwierdzono, że „złożone interakcje między fitokannabinoidami a układami biologicznymi dają nadzieję na nowe podejścia terapeutyczne”, potencjalnie kładąc podwaliny pod nową erę innowacji w dziedzinie leków na bazie konopi indyjskich.
„Roślina konopie indyjskie wykazuje efekt zwany »efektem entourage«, w którym połączone działanie terpenów i fitokannabinoidów skutkuje efektami przewyższającymi sumę ich oddzielnych oddziaływań” – stwierdzono w tym badaniu. „Ta synergia podkreśla, jak ważne jest uwzględnienie całej rośliny podczas wykorzystania kannabinoidów w celach medycznych, a nie skupianie się wyłącznie na poszczególnych kannabinoidach”.
Z kolei opublikowane w 2024 r. badanie finansowane ze środków federalnych wykazało, że terpeny mogą stanowić „potencjalne środki terapeutyczne w leczeniu przewlekłego bólu neuropatycznego”, stwierdzając, że wstrzyknięta dawka tych związków powodowała „mniej więcej równoważne” zmniejszenie wskaźników bólu w porównaniu z mniejszą dawką morfiny. Wydaje się również, że terpeny zwiększają skuteczność morfiny, gdy są podawane w połączeniu.
Jednak w przeciwieństwie do morfiny, jak wykazały badania, żaden z badanych terpenów nie wywoływał znaczącej reakcji nagrody, co wskazuje, że „terpeny mogą być skutecznymi środkami przeciwbólowymi bez skutków ubocznych związanych z odczuciem nagrody lub dysforią”.”
W innym badaniu opublikowanym w tym samym roku przeanalizowano „współdziałania” między kannabinoidami, terpenami, flawonoidami i innymi cząsteczkami występującymi w roślinie, stwierdzając, że lepsze zrozumienie relacji między różnymi składnikami chemicznymi „ma kluczowe znaczenie dla odkrycia pełnego potencjału terapeutycznego konopi indyjskich”.
Inne niedawne badania sfinansowane przez Narodowy Instytut ds. Narkomanii (NIDA) wykazały, że terpen o cytrusowym zapachu występujący w marihuanie, D-limonen, może pomóc złagodzić lęk i paranoję związane z THC. Naukowcy stwierdzili również, że odkrycie to może pomóc w wykorzystaniu maksymalnych korzyści terapeutycznych THC.
W odrębnym badaniu z 2023 roku stwierdzono, że produkty konopne zawierające bardziej zróżnicowany zestaw naturalnych kannabinoidów wywoływały u osób dorosłych silniejsze doznania psychoaktywne, które trwały również dłużej niż stan odurzenia wywołany przez czysty THC.
Z kolei badanie z 2018 roku wykazało, że pacjenci cierpiący na padaczkę osiągają lepsze wyniki zdrowotne – przy mniejszej liczbie niepożądanych skutków ubocznych – gdy stosują ekstrakty CBD pochodzenia roślinnego w porównaniu z „oczyszczonymi” produktami CBD.
W zeszłym roku naukowcy odkryli również „nieznane dotąd związki konopi indyjskich”, zwane substancjami aromatyzującymi, które, jak sądzą, odpowiadają za unikalne aromaty różnych odmian marihuany. Wcześniej wielu uważało, że za różnorodne zapachy wytwarzane przez tę roślinę odpowiadają wyłącznie terpeny.
Podobne zjawiska zaczynają być odnotowywane również w przypadku roślin i grzybów psychodelicznych. Na przykład w marcu naukowcy opublikowali wyniki badań wskazujące, że stosowanie pełnospektralnego ekstraktu z grzybów psychodelicznych wywiera silniejsze działanie niż sama syntetyczna psilocybina. Stwierdzili, że wyniki te sugerują, iż grzyby, podobnie jak konopie indyjskie, wykazują efekt entourage.