W wyniku wielomiesięcznej presji ze strony parlamentu rząd irlandzki powołał naukowca zajmującego się zdrowiem publicznym na stanowisko przewodniczącego formalnego przeglądu trwającego już pięć lat programu dostępu do medycznych konopi (MCAP).
Pomimo uruchomienia programu w 2021 r., z niedawnej (18 marca 2026 r.) pisemnej odpowiedzi ministerstwa wynika, że w ramach programu MCAP zatwierdzono leczenie medyczną marihuaną dla mniej niż 100 pacjentów.
Obecnie minister zdrowia Jennifer Carroll MacNeill ogłosiła, że profesor Shane Allwright, emerytowany epidemiolog z Trinity College w Dublinie, będzie kierował przeglądem dostępu do konopi indyjskich do celów medycznych, którego celem jest zbadanie obecnego funkcjonowania zarówno programu MCAP, jak i ścieżki uzyskiwania licencji ministerialnych oraz ocena, czy wąskie kryteria kwalifikacyjne programu powinny zostać rozszerzone.
Przegląd ten jest przygotowywany od stycznia 2024 r., kiedy to HRB opublikowała ocenę dowodów zleconą w celu jego przygotowania.
Według MacNeill oczekuje się, że przegląd rozpocznie się oficjalnie w drugim kwartale 2025 r., a pełny raport zostanie opublikowany w ciągu 12 miesięcy.
Od protestu do programu
W następstwie oddolnej kampanii prowadzonej w 2017 r. przez Verę Twomey, której córka Ava cierpiała na rzadką, oporną na leki postać padaczki znaną jako zespół Draveta, prace nad programem rozpoczęły się w marcu 2017 r.
Powołano ekspercką grupę referencyjną w celu opracowania wytycznych klinicznych, a w czerwcu 2019 r. minister Simon Harris podpisał ustawę ustanawiającą program MCAP na pięcioletni okres pilotażowy, po czym w 2021 r. pierwszy pacjent otrzymał leczenie.
Od samego początku program ograniczał się do trzech kwalifikujących się schorzeń: spastyczności związanej ze stwardnieniem rozsianym, trudnych do opanowania nudności i wymiotów spowodowanych chemioterapią oraz ciężkiej padaczki opornej na leczenie.
Ponadto prawo do przepisywania leków ograniczono do konsultantów medycznych, a pacjenci musieli wyczerpać wszystkie standardowe metody leczenia, zanim można było rozważyć stosowanie konopi indyjskich.
Nawet na tym wczesnym etapie zwolennicy programu ostrzegali, że ma on ograniczenia strukturalne. Natalie O’Regan, badaczka prawa i działaczka na rzecz polityki antynarkotykowej, zauważyła wówczas, że w ramach programu żaden pacjent nie był nadzorowany ani monitorowany, co pozostawiało „brak surowych danych, które mogłyby posłużyć do podjęcia kolejnych kroków”.
Gino Kenny, poseł z partii People Before Profit, który odegrał kluczową rolę w promowaniu programu, nazwał go „zbyt restrykcyjnym”, dodając, że aby „wykorzystać jego potencjał”, należy uwzględnić w nim inne schorzenia.
W pisemnej odpowiedzi udzielonej posłowi Johnowi Paulowi O’Shea 18 marca 2026 r. Caroll MacNeill potwierdziła, że od momentu uruchomienia programu zatwierdzono 74 pacjentów, a wnioski w imieniu swoich pacjentów złożyło zaledwie 22 konsultantów.
Równoległa ścieżka, czyli licencja ministerialna, istnieje od dawna, jeszcze przed programem MCAP, i umożliwia pacjentom dostęp do produktów z konopi indyjskich w przypadku schorzeń wykraczających poza kryteria kwalifikacyjne programu, pod warunkiem uzyskania zgody ministra zdrowia. Ścieżka ta została opisana w wielu odpowiedziach parlamentarnych jako długa i biurokratyczna, zapewniająca pacjentom produkty pozyskiwane z apteki w Holandii, a importem zarządza co miesiąc HSE.
W pisemnej odpowiedzi udzielonej posłowi Pádraigowi Rice’owi w styczniu 2026 r. potwierdzono, że system licencji ministerialnych również zostanie objęty zakresem przeglądu w 2026 r.
CZYTAJ WIĘCEJ…
Podstawa dowodowa
Przegląd będzie oparty na raporcie opublikowanym przez Radę ds. Badań Naukowych w Dziedzinie Zdrowia (HRB) w styczniu 2024 r., w którym przeanalizowano dowody pochodzące z 47 przeglądów systematycznych obejmujących ponad trzy dekady badań nad medyczną marihuaną przepisywana w różnych schorzeniach.
HRB znalazła dowody potwierdzające skuteczność marihuany w leczeniu nudności i wymiotów związanych z rakiem oraz spastyczności w stwardnieniu rozsianym, które są obecnie schorzeniami kwalifikującymi do programu MCAP, a także obiecujące dowody na znaczące korzyści w przypadku bólu neuropatycznego. W przypadku większości innych schorzeń, w tym lęku i bólu związanego z rakiem, chorób reumatycznych i fibromialgii, przegląd nie wykazał jednoznacznych dowodów skuteczności.
W raporcie opisano ogólny stan badań jako „fragmentaryczny”, z „niskim stopniem pewności dowodów w odniesieniu do większości wyników” i wezwano do przeprowadzenia dalszych badań klinicznych o wysokiej jakości.
Dr Kathryn Lambe, pracownik naukowy w HRB i główna autorka, stwierdziła, że przegląd „pomoże w podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłej polityki w zakresie stosowania medycznej marihuany na receptę, wraz z opiniami grup pacjentów, lekarzy i osób odpowiedzialnych za planowanie usług”.
Według O’Regan ocena ta „nie uwzględniła żadnych obecnych pacjentów programu MCAP i straciła okazję do zebrania danych z życia codziennego, które są dostępne tuż obok”.
„W 2024 roku wciąż słyszymy, że »potrzeba więcej badań« jest powodem, by nie rozszerzać dostępu” – dodała. „Ostatecznie to pacjenci poniosą konsekwencje ograniczonego dostępu do leku, który może okazać się dla nich nieoceniony”.
Raport HRB został opublikowany w styczniu 2024 r. Przewodniczący komisji, której miała służyć ta ocena, został mianowany dopiero w kwietniu 2026 r.
Protokół Avy
Wśród kwestii, którymi ma się zająć przegląd, znajduje się brak jakiejkolwiek krajowej polityki dotyczącej podawania produktów z konopi indyjskich z wykazu 1 w warunkach szpitalnych – luka, na którą zwrócono szczególną uwagę po śmierci Avy Barry, dziewczynki z Cork, w maju 2023 r.
Ava, która cierpiała na zespół Draveta, otrzymała w 2017 r. ministerialną licencję uprawniającą ją do otrzymywania marihuany medycznej, która, jak twierdziła jej matka, Vera Twomey, zmniejszyła częstotliwość napadów o 50 do 70 procent.
Podczas pobytu w Cork University Hospital Twomey musiała pozostać na oddziale przez kilka tygodni jako jedyna osoba posiadająca licencję uprawniającą do podawania leków Avie. W grudniu 2024 r. podczas dochodzenia ustalono, że nie istnieją żadne lokalne ani krajowe wytyczne dotyczące podawania leków przyznanych na podstawie specjalnej licencji w warunkach szpitalnych, a ława przysięgłych zaleciła opracowanie krajowych wytycznych.
Zalecenie to stało się od tego czasu znane jako Protokół Avy. W pisemnej odpowiedzi udzielonej posłowi Rice’owi w styczniu 2026 roku Carroll MacNeill stwierdził, że podawanie produktów na bazie konopi indyjskich z wykazu 1 będzie „jednym z kluczowych elementów” przeglądu z 2026 roku, a zalecenia mają zostać przedstawione w ciągu roku od rozpoczęcia przeglądu.
Adwokat Doireann O’Mahony, reprezentująca rodzinę Avy, powiedziała, że rodzina została „przekonana, iż Protokół Avy zostanie wdrożony, a teraz dowiadujemy się, że odbędzie się kolejny proces przeglądu”.
Przegląd ten ma miejsce również w kontekście udokumentowanych przypadków pacjentów, którzy nie mogli wjechać do Irlandii z legalnie przepisanymi lekami na bazie konopi. W grudniu 2024 r. Jason Pickering, pacjent z Wielkiej Brytanii, któremu przepisano kwiaty konopi medycznych na lęk, miał swoje leki skonfiskowane na lotnisku w Dublinie, mimo że posiadał ważną receptę w oryginalnym opakowaniu.
Rząd irlandzki traktuje nielicencjonowane leki na bazie konopi, które stanowią większość leków przepisywanych w Wielkiej Brytanii, jako substancje kontrolowane z wykazu 1 i nie zezwala odwiedzającym na wwożenie ich do kraju.
Profesor Allwright
Mianowanie profesor Allwright wzbudziło zainteresowanie ze względu na jej doświadczenie w zakresie polityki dotyczącej tytoniu i zdrowia publicznego, a nie medycyny konopnej.
Wcześniej przewodniczyła pracom nad raportem dotyczącym wpływu środowiskowego dymu tytoniowego na zdrowie, który miał kluczowe znaczenie dla wprowadzenia w 2004 r. irlandzkiego ustawodawstwa dotyczącego miejsc pracy wolnych od dymu tytoniowego, a także kierowała badaniami nad wpływem zakazu palenia na zdrowie układu oddechowego pracowników barów.
Jest emerytowaną członkinią Trinity College w Dublinie oraz honorową członkinią zarówno Wydziału Medycyny Zdrowia Publicznego przy Royal College of Physicians of Ireland, jak i brytyjskiego Wydziału Zdrowia Publicznego.
Carroll MacNeill stwierdziła, że jest „przekonana, iż bogate doświadczenie profesor Allwright zapewni, że prace grupy będą dokładne, wyważone i oparte na dowodach”, podczas gdy Allwright określiła przegląd jako „ważny i wymagający”, dodając, że z niecierpliwością oczekuje na „wykorzystanie w tej roli swojego krajowego doświadczenia w zakresie polityki zdrowia publicznego”.
Pełny skład grupy przeglądowej nie został jeszcze ogłoszony. Ministerstwo Zdrowia nie opublikowało zakresu zadań wykraczającego poza ten określony w komunikacie prasowym z 1 kwietnia.
Podczas gdy europejscy sąsiedzi doświadczają bezprecedensowego wzrostu w swoich branżach medycznej marihuany, Irlandia pozostaje wyjątkiem ze względu na niemal martwe tempo reform.
Dla irlandzkich pacjentów i działaczy, którzy od lat zmagają się z jednym z najbardziej restrykcyjnych programów na kontynencie, pozostaje pytanie, czy przegląd ten w końcu przyniesie potrzebne zmiany.
W wyniku wielomiesięcznej presji ze strony parlamentu rząd irlandzki powołał naukowca zajmującego się zdrowiem publicznym na stanowisko przewodniczącego formalnego przeglądu trwającego już pięć lat programu dostępu do medycznych konopi (MCAP).
Pomimo uruchomienia programu w 2021 r., z niedawnej (18 marca 2026 r.) pisemnej odpowiedzi ministerstwa wynika, że w ramach programu MCAP zatwierdzono leczenie medyczną marihuaną dla mniej niż 100 pacjentów.
Obecnie minister zdrowia Jennifer Carroll MacNeill ogłosiła, że profesor Shane Allwright, emerytowany epidemiolog z Trinity College w Dublinie, będzie kierował przeglądem dostępu do konopi indyjskich do celów medycznych, którego celem jest zbadanie obecnego funkcjonowania zarówno programu MCAP, jak i ścieżki uzyskiwania licencji ministerialnych oraz ocena, czy wąskie kryteria kwalifikacyjne programu powinny zostać rozszerzone.
Przegląd ten jest przygotowywany od stycznia 2024 r., kiedy to HRB opublikowała ocenę dowodów zleconą w celu jego przygotowania.
Według MacNeill oczekuje się, że przegląd rozpocznie się oficjalnie w drugim kwartale 2025 r., a pełny raport zostanie opublikowany w ciągu 12 miesięcy.
Od protestu do programu
W następstwie oddolnej kampanii prowadzonej w 2017 r. przez Verę Twomey, której córka Ava cierpiała na rzadką, oporną na leki postać padaczki znaną jako zespół Draveta, prace nad programem rozpoczęły się w marcu 2017 r.
Powołano ekspercką grupę referencyjną w celu opracowania wytycznych klinicznych, a w czerwcu 2019 r. minister Simon Harris podpisał ustawę ustanawiającą program MCAP na pięcioletni okres pilotażowy, po czym w 2021 r. pierwszy pacjent otrzymał leczenie.
Od samego początku program ograniczał się do trzech kwalifikujących się schorzeń: spastyczności związanej ze stwardnieniem rozsianym, trudnych do opanowania nudności i wymiotów spowodowanych chemioterapią oraz ciężkiej padaczki opornej na leczenie.
Ponadto prawo do przepisywania leków ograniczono do konsultantów medycznych, a pacjenci musieli wyczerpać wszystkie standardowe metody leczenia, zanim można było rozważyć stosowanie konopi indyjskich.
Nawet na tym wczesnym etapie zwolennicy programu ostrzegali, że ma on ograniczenia strukturalne. Natalie O’Regan, badaczka prawa i działaczka na rzecz polityki antynarkotykowej, zauważyła wówczas, że w ramach programu żaden pacjent nie był nadzorowany ani monitorowany, co pozostawiało „brak surowych danych, które mogłyby posłużyć do podjęcia kolejnych kroków”.
Gino Kenny, poseł z partii People Before Profit, który odegrał kluczową rolę w promowaniu programu, nazwał go „zbyt restrykcyjnym”, dodając, że aby „wykorzystać jego potencjał”, należy uwzględnić w nim inne schorzenia.
W pisemnej odpowiedzi udzielonej posłowi Johnowi Paulowi O’Shea 18 marca 2026 r. Caroll MacNeill potwierdziła, że od momentu uruchomienia programu zatwierdzono 74 pacjentów, a wnioski w imieniu swoich pacjentów złożyło zaledwie 22 konsultantów.
Równoległa ścieżka, czyli licencja ministerialna, istnieje od dawna, jeszcze przed programem MCAP, i umożliwia pacjentom dostęp do produktów z konopi indyjskich w przypadku schorzeń wykraczających poza kryteria kwalifikacyjne programu, pod warunkiem uzyskania zgody ministra zdrowia. Ścieżka ta została opisana w wielu odpowiedziach parlamentarnych jako długa i biurokratyczna, zapewniająca pacjentom produkty pozyskiwane z apteki w Holandii, a importem zarządza co miesiąc HSE.
W pisemnej odpowiedzi udzielonej posłowi Pádraigowi Rice’owi w styczniu 2026 r. potwierdzono, że system licencji ministerialnych również zostanie objęty zakresem przeglądu w 2026 r.
CZYTAJ WIĘCEJ…
Podstawa dowodowa
Przegląd będzie oparty na raporcie opublikowanym przez Radę ds. Badań Naukowych w Dziedzinie Zdrowia (HRB) w styczniu 2024 r., w którym przeanalizowano dowody pochodzące z 47 przeglądów systematycznych obejmujących ponad trzy dekady badań nad medyczną marihuaną przepisywana w różnych schorzeniach.
HRB znalazła dowody potwierdzające skuteczność marihuany w leczeniu nudności i wymiotów związanych z rakiem oraz spastyczności w stwardnieniu rozsianym, które są obecnie schorzeniami kwalifikującymi do programu MCAP, a także obiecujące dowody na znaczące korzyści w przypadku bólu neuropatycznego. W przypadku większości innych schorzeń, w tym lęku i bólu związanego z rakiem, chorób reumatycznych i fibromialgii, przegląd nie wykazał jednoznacznych dowodów skuteczności.
W raporcie opisano ogólny stan badań jako „fragmentaryczny”, z „niskim stopniem pewności dowodów w odniesieniu do większości wyników” i wezwano do przeprowadzenia dalszych badań klinicznych o wysokiej jakości.
Dr Kathryn Lambe, pracownik naukowy w HRB i główna autorka, stwierdziła, że przegląd „pomoże w podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłej polityki w zakresie stosowania medycznej marihuany na receptę, wraz z opiniami grup pacjentów, lekarzy i osób odpowiedzialnych za planowanie usług”.
Według O’Regan ocena ta „nie uwzględniła żadnych obecnych pacjentów programu MCAP i straciła okazję do zebrania danych z życia codziennego, które są dostępne tuż obok”.
„W 2024 roku wciąż słyszymy, że »potrzeba więcej badań« jest powodem, by nie rozszerzać dostępu” – dodała. „Ostatecznie to pacjenci poniosą konsekwencje ograniczonego dostępu do leku, który może okazać się dla nich nieoceniony”.
Raport HRB został opublikowany w styczniu 2024 r. Przewodniczący komisji, której miała służyć ta ocena, został mianowany dopiero w kwietniu 2026 r.
Protokół Avy
Wśród kwestii, którymi ma się zająć przegląd, znajduje się brak jakiejkolwiek krajowej polityki dotyczącej podawania produktów z konopi indyjskich z wykazu 1 w warunkach szpitalnych – luka, na którą zwrócono szczególną uwagę po śmierci Avy Barry, dziewczynki z Cork, w maju 2023 r.
Ava, która cierpiała na zespół Draveta, otrzymała w 2017 r. ministerialną licencję uprawniającą ją do otrzymywania marihuany medycznej, która, jak twierdziła jej matka, Vera Twomey, zmniejszyła częstotliwość napadów o 50 do 70 procent.
Podczas pobytu w Cork University Hospital Twomey musiała pozostać na oddziale przez kilka tygodni jako jedyna osoba posiadająca licencję uprawniającą do podawania leków Avie. W grudniu 2024 r. podczas dochodzenia ustalono, że nie istnieją żadne lokalne ani krajowe wytyczne dotyczące podawania leków przyznanych na podstawie specjalnej licencji w warunkach szpitalnych, a ława przysięgłych zaleciła opracowanie krajowych wytycznych.
Zalecenie to stało się od tego czasu znane jako Protokół Avy. W pisemnej odpowiedzi udzielonej posłowi Rice’owi w styczniu 2026 roku Carroll MacNeill stwierdził, że podawanie produktów na bazie konopi indyjskich z wykazu 1 będzie „jednym z kluczowych elementów” przeglądu z 2026 roku, a zalecenia mają zostać przedstawione w ciągu roku od rozpoczęcia przeglądu.
Adwokat Doireann O’Mahony, reprezentująca rodzinę Avy, powiedziała, że rodzina została „przekonana, iż Protokół Avy zostanie wdrożony, a teraz dowiadujemy się, że odbędzie się kolejny proces przeglądu”.
Przegląd ten ma miejsce również w kontekście udokumentowanych przypadków pacjentów, którzy nie mogli wjechać do Irlandii z legalnie przepisanymi lekami na bazie konopi. W grudniu 2024 r. Jason Pickering, pacjent z Wielkiej Brytanii, któremu przepisano kwiaty konopi medycznych na lęk, miał swoje leki skonfiskowane na lotnisku w Dublinie, mimo że posiadał ważną receptę w oryginalnym opakowaniu.
Rząd irlandzki traktuje nielicencjonowane leki na bazie konopi, które stanowią większość leków przepisywanych w Wielkiej Brytanii, jako substancje kontrolowane z wykazu 1 i nie zezwala odwiedzającym na wwożenie ich do kraju.
Profesor Allwright
Mianowanie profesor Allwright wzbudziło zainteresowanie ze względu na jej doświadczenie w zakresie polityki dotyczącej tytoniu i zdrowia publicznego, a nie medycyny konopnej.
Wcześniej przewodniczyła pracom nad raportem dotyczącym wpływu środowiskowego dymu tytoniowego na zdrowie, który miał kluczowe znaczenie dla wprowadzenia w 2004 r. irlandzkiego ustawodawstwa dotyczącego miejsc pracy wolnych od dymu tytoniowego, a także kierowała badaniami nad wpływem zakazu palenia na zdrowie układu oddechowego pracowników barów.
Jest emerytowaną członkinią Trinity College w Dublinie oraz honorową członkinią zarówno Wydziału Medycyny Zdrowia Publicznego przy Royal College of Physicians of Ireland, jak i brytyjskiego Wydziału Zdrowia Publicznego.
Carroll MacNeill stwierdziła, że jest „przekonana, iż bogate doświadczenie profesor Allwright zapewni, że prace grupy będą dokładne, wyważone i oparte na dowodach”, podczas gdy Allwright określiła przegląd jako „ważny i wymagający”, dodając, że z niecierpliwością oczekuje na „wykorzystanie w tej roli swojego krajowego doświadczenia w zakresie polityki zdrowia publicznego”.
Pełny skład grupy przeglądowej nie został jeszcze ogłoszony. Ministerstwo Zdrowia nie opublikowało zakresu zadań wykraczającego poza ten określony w komunikacie prasowym z 1 kwietnia.
Podczas gdy europejscy sąsiedzi doświadczają bezprecedensowego wzrostu w swoich branżach medycznej marihuany, Irlandia pozostaje wyjątkiem ze względu na niemal martwe tempo reform.
Dla irlandzkich pacjentów i działaczy, którzy od lat zmagają się z jednym z najbardziej restrykcyjnych programów na kontynencie, pozostaje pytanie, czy przegląd ten w końcu przyniesie potrzebne zmiany.
Cannabis Law Resources in Poland
Explore essential legal pages about cannabis cultivation, sales, and medical product regulations in Poland. These resources will guide you through permissions, certifications, and compliance requirements.
-
Polish News Registration and Interests of Cannabis Businesses
-
Permissions for Cannabis Sales in Poland
-
Authorization for Importing or Manufacturing Medical Products
-
Permission for Manufacturing or Importing Medical Products
-
Certificate of Good Manufacturing Practices (GMP)
-
Registration of Medical Products in Poland